California Cevizi
California Cevizi

Senin aşkının üçgeni nasıl?

Merhaba. Geçen hafta bir “ilk yazı” ile karşındaydım. Ve orada “ben”im kendiliğime giden yolun “sen”den geçtiğinden bahsetmiştim. Bazıları aşkı (sevgiyi) benden sana giden ve senden bana gelen  yol olarak kabul ediyor. Ünlü İspanyol filozof Ortega y Gasset, bir kişinin kendini en iyi şekilde aşk (sevgi) ilişkisinde görebileceğini söylüyor. Bunun anlamı şu: Kendini tanımak istiyorsan aşk (sevgi) ilişkine bak.

Pazar Terapisi esas olarak, kadın erkek ilişkilerinin ele alındığı bir köşe. Dolayısıyla, yazılarım büyük oranda kadın erkek ilişkileri, aşk, sevgi, sadakat, bağlanma ve bağışlama gibi kavramlar etrafında olacak. Aşkımızı (sevgimizi) anlamaya çalışırken kendimizi de anlama çabası güttüğümüzü ifade etmek isterim. Özetle, nasıl biri olduğumuz nasıl bir aşk (sevgi) yaşayacağımızı, nasıl bir aşk (sevgi) yaşadığımız ise nasıl biri olduğumuzu anlamamıza yardım eder.

Aşk parantezinin içine sevgiyi koyduğum dikkatini çekmiştir. Çünkü bazıları aşk (love) ve sevgiyi ayrı birer kavram olarak algılıyor, bazıları ise ikisinin aynı olduğunu düşünüyor. Bazılarına göre ise aşk, sevginin bir formudur. Anlayacağınız işler biraz karışık. Aşkın bulaştığı ve karışık olmayan bir yer mi var? Ben yazılarımda genelde ikisini aynı anlamda kullanacağım. Bir ayrım gözettiğimde ise bunu ifade etmeye çalışacağım.

Felsefe, biyoloji, kimya, antropoloji, sosyoloji ve psikoloji gibi pek çok disiplin aşk hakkında bakış açılarını ortaya koyuyor. Anlaşmaya vardıkları tek nokta neredeyse, aşk kavramı ve yaşantısında mutabakata varılamayacağı oluyor. Dolayısıyla, burada paylaşacağım bilgilerle karşılaşacağınız başka bilgilerin uyumsuzluğu sizi şaşırtmasın.

aş

Sahi yazının başlığı neydi? İstersen hatırlayalım: Senin aşkının üçgeni nasıl?

Psikoloji literatüründe en çok dikkate alınan  aşk kuramlarından biri, Sternberg tarafından geliştirilen “Üçgen Aşk Kuramı”dır. Ona göre aşkı, bir  üçgen gibi düşünebiliriz. Üçgenin her bir kesişim noktası aşkın temel bir boyutunu temsil eder. Bu boyutlar ise, yakınlık/mahremiyet, tutku ve karar/bağlılık boyutudur.

Yakınlık/mahremiyet, aşkın duygusal bileşenidir, ve taraflar arasında duyguların yakınlığını ve paylaşılmasını kapsar. Bu paylaşımda, bağlılık, güven ve sıcaklık gibi duygular yer alır. Sevilenin mutluluğunu artırma isteği, ona duyulan saygı, benliğini sevilen kişiyle paylaşma, duygusal destek alış verişi vb. üçgenin bu köşesindedir.

Tutku, aşkın güdüsel (fiziksel, hormonal, kimyasal) bileşenidir. Cinsel çekiciliği ve tutku duygusunu, ötekiyle bir olma arzusunu içinde barındırır. Taraflar arasındaki “kimya”nın oluştuğu boyut olarak düşünülebilir.

Karar/bağlılık ise, aşkın bilişsel (düşünce ile ilgili) boyutudur. Üçgenin bu köşesinde, aşkımızla ilgili düşüncelerimiz, ilişkiye bağlılığımız, onu sürdürme düşüncemiz yer alır. Karar kısa dönemli olup ötekine aşık olmayı ifade ederken, bağlılık uzun dönemlidir ve ötekiyle ilişkiyi sürdürmeyi ifade eder. Karar ve bağlılık her zaman bir arada olmayabilir. Mesela kişiler bir araya gelmek istedikleri halde ilişkiyi sürdürmek istemeyebilirler.

Aşkın bu üç öğesi birbiriyle etkileşim halinde kabul edilir. Aşk üçgeninin yakınlık/mahremiyet köşesindeki yoğunluk, sende zamanla tutku ve bağlılığın oluşmasına yol açabilir mesela. Romantik ilişkiler de her üç öğe de önemli olmakla birlikte, önem düzeyleri ilişkiden ilişkiye ve bir ilişki içinde zamanla değişiklik gösterebilir. Yani bazı ilişkilerde tutku ön plandayken bazılarında yakınlık öne çıkabilir. Aynı şekilde, senin ilişkinin başlangıcında tutku hakim renk iken, zamanla yerini yakınlığa bırakabilir.

Aşk

Aynı zamanda bu üç köşe arasındaki ilişki, farklı aşk yaşantılarının ve farklı aşk türlerinin oluşumuna yol açar. Mesela siz, tutkunun hakim olduğu çılgınca bir aşk, ya da yakınlık ve bağlılık hakimiyetinde romantik bir aşk yaşayabilirsin. Ya da senin aşk yaşantın daha çok “verme” üzerine kurulu özgeci bir aşk olabilir.

Yazı bu haliyle de yeterince uzun olmuş olabilir. Bu yüzden, yazının devamını sonraki seansa (önümüzdeki haftaya) bırakalım ve gelecek seansta, aşkın üç boyutu üzerinden, aşk çeşitlerini ele alalım. Ne tür bir aşk yaşantısına sahip olduğunu görmek için önümüzdeki hafta görüşmek üzere.

Yazı ile ilgili düşüncelerini benimle paylaşırsan sevinirim. Kendine iyi bak. Muhabbetle kal.

Psikoterapist Yusuf BAYALAN

www.terapievi.com

İletişim için: info@terapievi.com

Yorum Yapın